Suy thận có uống được mật ong không? Người bệnh có thể dùng trong một số trường hợp, nhưng cần cân nhắc đường huyết, cân nặng, giai đoạn bệnh, phương thức lọc máu và giới hạn dịch. Bài viết sẽ giúp bạn hiểu ảnh hưởng của mật ong và những trường hợp cần thận trọng trước khi sử dụng.
Suy thận có uống được mật ong không?
Người suy thận có thể uống mật ong trong một số trường hợp, nhưng không có liều dùng chung như “mỗi ngày một thìa”. Khả năng sử dụng phụ thuộc vào đường huyết, bệnh đái tháo đường, mục tiêu cân nặng, nhu cầu năng lượng, phương thức lọc máu, kết quả xét nghiệm và giới hạn dịch.[1]
Theo NIDDK và National Kidney Foundation, mật ong có thể được cân nhắc như một nguồn carbohydrate bổ sung calo cho người chạy thận đang ăn không đủ năng lượng và không mắc đái tháo đường. Ngược lại, người thừa cân, có đường huyết cao, đái tháo đường hoặc đang lọc màng bụng cần thận trọng vì mật ong là nguồn đường và năng lượng đậm đặc.[2]
Không thể đưa ra một khuyến nghị giống nhau cho mọi người vì “suy thận” có thể bao gồm bệnh thận mạn ổn định, suy thận giai đoạn cuối, đang chạy thận hoặc tổn thương thận cấp. Chế độ ăn còn phải căn cứ vào:[3]
- Lượng nước tiểu và tình trạng phù.
- Thuốc đang sử dụng và kết quả xét nghiệm.
- Mục tiêu tăng, giữ hoặc giảm cân.
- Tổng carbohydrate, calo và lượng dịch được phép dùng.
- Phương thức lọc máu và bệnh lý đi kèm.
Vì vậy, người bệnh không nên tự bổ sung mật ong hằng ngày. Lượng và tần suất sử dụng cần được cá nhân hóa bởi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thận; nếu pha với nước, phần nước uống cũng phải tính vào giới hạn dịch.[4]
Thành phần mật ong ảnh hưởng thế nào đến người suy thận?
Mật ong chủ yếu cung cấp đường và năng lượng, còn kali, phospho và natri tương đối thấp. Người suy thận cần cân nhắc mật ong trong tổng khẩu phần.[5]
- Đường: Glucose và fructose làm tăng carbohydrate và đường huyết, nhất là ở người mắc đái tháo đường. Mật ong không an toàn hơn đường trắng về tác động này.
- Năng lượng: Khoảng 21 g mật ong cung cấp 64 kcal và 17,3 g carbohydrate. Mật ong có thể bổ sung năng lượng khi ăn kém, nhưng dễ làm tăng tổng calo nếu thừa cân hoặc cần kiểm soát đường huyết.
- Khoáng chất: Khẩu phần 21 g chứa khoảng 11 mg kali, 1 mg phospho và dưới 1 mg natri. Hàm lượng thấp không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối; mức sử dụng vẫn phải dựa trên xét nghiệm, thuốc, phương thức lọc máu và chế độ ăn.
Vì vậy, người bệnh cần đặc biệt thận trọng với lượng đường và năng lượng từ mật ong.
Trường hợp nào cần thận trọng trước khi uống mật ong?
Người suy thận cần xem xét đường huyết, cân nặng, giới hạn dịch và phương thức điều trị trước khi dùng mật ong.
- Đái tháo đường hoặc đường huyết cao: Mật ong có thể làm tăng đường huyết; không tự điều chỉnh thuốc hoặc insulin.
- Chạy thận hoặc hạn chế dịch: Nước pha mật ong phải tính vào tổng dịch. Người lọc màng bụng cũng cần tính lượng calo từ dextrose trong dịch lọc.
- Thừa cân: Mật ong giàu đường và năng lượng nhưng ít chất xơ, protein nên có thể cản trở kiểm soát cân nặng.[6]
- Tổn thương thận cấp hoặc nằm viện: Không tự bổ sung mật ong ngoài khẩu phần được chỉ định.
- Dùng cùng dược liệu: Tránh hỗn hợp quảng cáo “bổ thận”, “thải độc” vì có thể gây hại hoặc tương tác thuốc.
Người bệnh chỉ nên dùng mật ong khi đã được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng đánh giá.
Cách sử dụng mật ong nếu bác sĩ cho phép
Tính mật ong vào tổng carbohydrate và đường trong ngày
Mật ong phải được tính như một nguồn carbohydrate, không phải thực phẩm bổ sung “không đáng kể”. Người bệnh nên kiểm tra khẩu phần và lượng carbohydrate trên nhãn sản phẩm, sau đó tính cùng cơm, bánh mì, trái cây, sữa và các loại đồ ngọt khác.[7]
Việc tính carbohydrate đặc biệt quan trọng ở người suy thận kèm đái tháo đường. Mục tiêu không phải loại bỏ một thực phẩm bằng mọi giá mà là giữ tổng lượng carbohydrate phù hợp với kế hoạch dinh dưỡng cá nhân.
Dùng thay cho nguồn đường khác, không cộng thêm tùy ý
Nếu mật ong được cho phép, nguyên tắc hợp lý là dùng để thay thế một nguồn đường khác thay vì cộng thêm vào khẩu phần hiện có. Chẳng hạn, không nên vừa thêm đường vào đồ uống vừa cho thêm mật ong với suy nghĩ hai loại này có tác động khác nhau.
Lượng thay thế cụ thể phải do chuyên gia xác định. Không nên tự quy đổi một thìa mật ong thành một khẩu phần tinh bột hoặc tự giảm thuốc dựa trên thông tin trên mạng.
Cá nhân hóa lượng và tần suất theo khẩu phần
Không tồn tại khuyến nghị mặc định “mỗi ngày một thìa mật ong” cho người suy thận. Lượng phù hợp có thể khác nhau tùy giai đoạn bệnh, cân nặng, đường huyết, mức hoạt động, tình trạng suy dinh dưỡng và phương thức lọc máu.
Vì vậy, bài viết không đưa ra một con số liều chung. Người bệnh cần hỏi rõ chuyên gia về lượng, tần suất và việc mật ong có phải thay thế một nguồn carbohydrate khác hay không.
Tính cả lượng nước pha mật ong vào giới hạn dịch
Nếu được kê hạn chế nước, toàn bộ thể tích nước, trà hoặc đồ uống dùng để pha mật ong phải tính vào tổng lượng dịch trong ngày. Mật ong bản thân có lượng nước nhỏ; phần đáng chú ý hơn thường là cốc nước được dùng để pha.
Người bệnh nên ghi nhận thể tích thức uống theo hướng dẫn của đơn vị lọc máu. Không nên tự tăng nước với lý do cần “pha loãng đường” hoặc “thải độc thận”.
Theo dõi đường huyết và các chỉ số được chuyên gia yêu cầu
Sau khi mật ong được đưa vào khẩu phần, người bệnh cần theo dõi những chỉ số mà bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng đã yêu cầu, chẳng hạn đường huyết, cân nặng và các xét nghiệm liên quan đến bệnh thận.
Việc theo dõi giúp đánh giá khẩu phần có còn phù hợp hay không. Người bệnh không nên tự ngừng thuốc, thay đổi insulin hoặc loại bỏ thực phẩm chỉ dựa trên một kết quả đo đơn lẻ.
Mật ong có chữa hoặc phục hồi chức năng thận không?
Mật ong không chữa suy thận, không phục hồi eGFR và không thể thay thế thuốc, lọc máu hoặc điều trị chuyên khoa. Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp cho thấy uống mật ong giúp đảo ngược tổn thương hay làm chậm tiến triển bệnh thận mạn. Bên cạnh đó, mật ong chứa polyphenol, flavonoid và các hợp chất chống oxy hóa, nhưng hoạt tính chống oxy hóa không đồng nghĩa với khả năng phục hồi thận.[8]
6 câu hỏi cần trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng
Trước khi đưa mật ong vào khẩu phần, người bệnh có thể mang sáu câu hỏi sau đến buổi khám:
- Tôi đang mắc loại bệnh thận nào và ở giai đoạn nào?
- Đường huyết và HbA1c của tôi hiện có được kiểm soát không?
- Tôi có cần giới hạn carbohydrate, tổng năng lượng hoặc lượng dịch không?
- Mục tiêu hiện tại của tôi là tăng, giữ hay giảm cân?
- Nếu dùng mật ong, tôi có cần thay thế một nguồn đường hoặc carbohydrate khác không?
- Tôi có thể dùng mật ong cùng dược liệu hoặc thực phẩm bổ sung đang sử dụng không?
Nên chuẩn bị danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung, kết quả xét nghiệm gần nhất và nhật ký ăn uống nếu có. Những thông tin này giúp bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thận đưa ra khuyến nghị phù hợp hơn.
Câu hỏi thường gặp về suy thận và mật ong
- Sỏi thận có uống được mật ong không?
Người bị sỏi thận có thể dùng mật ong nếu phù hợp với đường huyết, chức năng thận và chế độ ăn, nhưng mật ong không làm tan hay điều trị sỏi.
- Bệnh tim và thận có uống mật ong không?
Người mắc đồng thời bệnh tim và thận chỉ nên dùng mật ong khi phù hợp với đường huyết, năng lượng và giới hạn dịch được chỉ định.
- Người suy thận có uống mật ong mỗi ngày không?
Người suy thận không nên tự uống mật ong mỗi ngày; tần suất sử dụng cần dựa trên đường huyết, cân nặng, khẩu phần và phương thức lọc máu.
Lời kết
Người suy thận không cần mặc định kiêng mật ong, nhưng cũng không nên tự uống hằng ngày hoặc xem đây là cách phục hồi chức năng thận. Nếu bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng cho phép, hãy dùng lượng phù hợp và tính vào tổng carbohydrate, năng lượng, dịch của khẩu phần. Bạn có thể tham khảo Mật ong rừng Kim Lotus và mật ong Manuka tại Vitamax sau khi đã xác định nhu cầu sử dụng phù hợp.
