Ăn gì để tăng sức đề kháng cho bà bầu là mối quan tâm phổ biến trong suốt thai kỳ. Mẹ nên duy trì chế độ ăn đa dạng, ưu tiên thực phẩm giàu protein, folate, sắt, kẽm, vitamin C, vitamin D và chất xơ thay vì phụ thuộc vào một món ăn riêng lẻ. Bài viết dưới đây sẽ gợi ý các nhóm thực phẩm phù hợp theo từng giai đoạn mang thai, cách kết hợp và những nguyên tắc an toàn cần lưu ý.

Một phụ nữ mang thai tươi tắn đang ngồi ở bàn ăn ngập nắng, chuẩn bị thưởng thức bữa sáng dinh dưỡng với bánh mì nguyên cám, trứng và trái cây tươi. — Chế độ ăn uống đa dạng là chìa khóa giúp mẹ và bé khỏe mạnh suốt thai kỳ.

Bà bầu nên ăn gì để tăng sức đề kháng?

Bà bầu nên ăn đa dạng và đầy đủ các nhóm thực phẩm cung cấp protein, vitamin C, vitamin D, folate, sắt, kẽm, canxi, choline, vitamin B12, chất xơ và chất béo phù hợp để tăng sức đầy kháng cho mẹ và bé lúc mang thai. Mỗi ngày, mẹ nên luân phiên rau củ, trái cây, thịt nạc, trứng chín, cá ít thủy ngân, đậu, sữa an toàn, ngũ cốc và các loại hạt thay vì phụ thuộc vào một món cố định.

Nhóm thực phẩm	Lựa chọn phù hợp	Dưỡng chất nổi bật
Rau lá và rau củ	Rau cải, rau dền, cải bó xôi, bông cải xanh, măng tây, cà rốt, bí đỏ, khoai lang, ớt chuông	Folate, vitamin C, beta-carotene, chất xơ
Trái cây	Cam, quýt, bưởi, ổi, kiwi, dâu tây, chuối, bơ, táo, lê, thanh long, xoài chín	Vitamin, chất xơ và năng lượng
Đạm động vật	Thịt bò nạc, thịt lợn nạc, thịt gà, trứng chín kỹ, cá và tôm phù hợp	Protein, sắt, kẽm, vitamin B12, choline
Đạm thực vật	Đậu phụ, đậu nành, đậu lăng, đậu xanh, đậu đỏ, đậu đen	Protein thực vật, folate, sắt, chất xơ
Sữa và chế phẩm	Sữa thanh trùng hoặc tiệt trùng, sữa chua, phô mai phù hợp	Protein, canxi và dưỡng chất theo nhãn
Ngũ cốc và củ	Gạo, yến mạch, bánh mì nguyên cám, ngô, khoai tây, khoai lang	Năng lượng, vitamin nhóm B, chất xơ
Chất béo phù hợp	Dầu thực vật, quả bơ, vừng, lạc, hạnh nhân, óc chó, hạt chia	Năng lượng và acid béo

Mẹ không cần ép mình ăn một món không hợp khẩu vị. Nếu không ăn được thịt bò, có thể luân phiên thịt gà, trứng, cá, tôm, đậu phụ hoặc các loại đậu. Nếu không thích cam, mẹ có thể chọn ổi, kiwi, bưởi, dâu tây hoặc ớt chuông để làm phong phú nguồn vitamin C.

Các loại thực phẩm tươi sống tốt cho thai kỳ gồm súp lơ xanh, cam, một lát cá hồi, thịt bò nạc và các loại hạt được bày biện gọn gàng trên mặt bếp gỗ. — Luân phiên đa dạng các nhóm chất giúp tăng sức đề kháng toàn diện.

Các nhóm thực phẩm hỗ trợ chế độ dinh dưỡng và miễn dịch cho mẹ bầu

Khi tìm hiểu ăn gì để tăng sức đề kháng cho bà bầu, mẹ cần xây dựng khẩu phần đa dạng, phù hợp với từng giai đoạn thai kỳ và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Ba tháng đầu

Ba tháng đầu cần đặc biệt chú ý folate và acid folic vì ống thần kinh của thai nhi hình thành rất sớm. Khẩu phần cũng cần duy trì protein, sắt, iốt, choline và vitamin B12, nhưng mẹ không cần ép mình ăn quá nhiều.[1]

Mẹ nên ưu tiên:

Folate: Rau xanh, bông cải xanh, măng tây, các loại đậu, quả bơ và trái cây họ cam quýt.
Protein, choline và vitamin B12: Thịt nạc, trứng chín kỹ, cá phù hợp, thủy sản nấu chín, sữa, đậu phụ và đậu nành.
Sắt kết hợp vitamin C: Thịt bò với ớt chuông hoặc ổi; đậu lăng với bông cải xanh; rau lá xanh với kiwi, cam hoặc bưởi.

Folate từ thực phẩm không mặc nhiên thay thế acid folic bổ sung theo hướng dẫn của bác sĩ. Khi nghén, mẹ nên chia nhỏ bữa, chọn cháo, cơm mềm, yến mạch, khoai, chuối hoặc súp ít mùi; đồng thời hạn chế món nhiều dầu mỡ và uống nước từng lượng nhỏ.[2]

Phụ nữ mang thai đang ngồi trên sofa, tay cầm một bát súp nhỏ hoặc cháo yến mạch ấm, ăn thành từng miếng nhỏ với vẻ mặt thư giãn. — Chia nhỏ bữa ăn và chọn món ít mùi giúp mẹ bầu dễ dàng vượt qua ốm nghén.

Ba tháng giữa

Ba tháng giữa, thai nhi phát triển nhanh hơn về kích thước và hệ xương nên khẩu phần cần bảo đảm protein, sắt, canxi, vitamin D, choline và chất béo phù hợp.

Các nhóm thực phẩm nên có gồm:

Đạm động vật: Thịt nạc, trứng, cá hồi, cá mòi, tôm, cua và thủy sản nấu chín.
Đạm thực vật: Đậu phụ, đậu nành, đậu lăng và các loại đậu.
Canxi và vitamin D: Sữa thanh trùng hoặc tiệt trùng, sữa chua, phô mai phù hợp, cá nhỏ ăn được xương và trứng.
Chất béo phù hợp: Cá, hạt bí, vừng, lạc, hạnh nhân và óc chó.

Mẹ cần chọn cá ít thủy ngân, không ăn cá sống hoặc tái. Các loại hạt không thay thế hoàn toàn cá khi cần EPA và DHA. Với sữa hạt, đậu phụ và thực phẩm tăng cường vi chất, cần đọc nhãn vì hàm lượng canxi và vitamin D khác nhau.[3]

Ba tháng cuối

Ba tháng cuối, thai nhi tăng nhanh về khối lượng. Mẹ nên chọn những bữa ăn nhỏ nhưng giàu dưỡng chất, nhất là khi nhanh no, đầy bụng hoặc ợ nóng.

Khẩu phần cần duy trì:

Protein và sắt: Thịt nạc, trứng chín kỹ, cá ít thủy ngân, tôm, đậu phụ và các loại đậu.
Canxi và vitamin D: Sữa, sữa chua, phô mai phù hợp, trứng, cá an toàn và thực phẩm tăng cường vi chất có nhãn xác nhận.
Chất xơ: Yến mạch, bánh mì nguyên cám, khoai lang, ngô, đậu, rau xanh và trái cây.

Khi nhanh no, mẹ có thể dùng sữa chua với yến mạch, khoai lang với trứng chín, cháo thịt hoặc súp rau củ. Không nên tăng năng lượng chủ yếu bằng bánh kẹo, nước ngọt hoặc món nhiều dầu mỡ.

Bữa ăn nhỏ nhưng đậm đặc dinh dưỡng là giải pháp khi mẹ bầu nhanh no ở thai kỳ cuối.

Nguyên tắc kết hợp thực phẩm an toàn và không nghén với mẹ bầu

Nguyên tắc phối hợp các nhóm thực phẩm

Một bữa ăn cân bằng có thể được xây dựng bằng công thức đơn giản: một nguồn đạm, một nguồn tinh bột và ít nhất một loại rau củ hoặc trái cây. Sữa hoặc chế phẩm từ sữa phù hợp có thể dùng trong bữa chính hoặc bữa phụ.

Mẹ có thể tự kiểm tra bữa ăn bằng những câu hỏi sau:

Bữa ăn đã có nguồn protein chưa?
Đã có rau, củ hoặc trái cây chưa?
Đã có nguồn tinh bột phù hợp chưa?
Thực phẩm hôm nay có được luân phiên so với hôm qua không?
Thịt, trứng và thủy sản đã được nấu chín kỹ chưa?
Sữa và phô mai đã được xử lý an toàn chưa?
Cá có thuộc nhóm ít thủy ngân không?

Không cần cân đối hoàn hảo trong từng bữa. Nếu nghén khiến mẹ chỉ ăn được một số món vào buổi sáng, có thể bổ sung nhóm thực phẩm còn thiếu ở những bữa khác trong ngày.

Điều chỉnh khi mẹ bầu nghén hoặc chán ăn

Khi nghén, mục tiêu trước tiên là duy trì khả năng ăn uống và giữ được nước. Mẹ không nên ép bản thân ăn đủ một đĩa lớn hoặc cố sử dụng món đang gây khó chịu.

Một số cách điều chỉnh gồm:

Chia ba bữa lớn thành nhiều bữa nhỏ.
Chọn món nhạt, ít dầu mỡ và ít mùi.
Thử món nguội hoặc ấm nhẹ nếu nhạy cảm với mùi thức ăn nóng.
Thay thực phẩm không ăn được bằng món tương đương trong cùng nhóm.
Uống nước thành từng ngụm nhỏ.
Không để bánh kẹo và nước ngọt thay thế hoàn toàn bữa ăn.

Nếu mẹ không giữ được thức ăn hoặc nước, sụt cân, mệt nhiều hoặc tình trạng nôn ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, cần liên hệ cơ sở sản khoa thay vì tiếp tục tự điều chỉnh bằng thực đơn.[4]

Cận cảnh ba chiếc bát nhỏ trên bàn ăn, mỗi bát chứa một lượng nhỏ thực phẩm nhạt màu (cơm trắng, thịt gà luộc xé, nước lọc), minh họa cách ăn chia nhỏ bữa. — Bày biện nhiều phần nhỏ với các món nhạt giúp mẹ bầu dễ dung nạp thức ăn khi nghén.

Nguyên tắc an toàn khi chọn và chế biến thực phẩm cho bà bầu

An toàn thực phẩm có ý nghĩa đặc biệt trong thai kỳ vì một số vi sinh vật từ thực phẩm có thể ảnh hưởng đến cả mẹ và thai nhi. Bốn nguyên tắc cơ bản là rửa sạch, tách riêng thực phẩm sống và chín, nấu chín kỹ, bảo quản lạnh đúng cách.[5]

Mẹ bầu cần lưu ý:

Nấu chín thịt, gia cầm, trứng và thủy sản.
Không ăn thịt, cá, hàu hoặc trứng sống, tái.
Chọn sữa, sữa chua và phô mai làm từ sữa đã thanh trùng hoặc tiệt trùng.
Rửa kỹ rau quả và không dùng rau mầm sống chưa được nấu chín.
Đun nóng thịt nguội và xúc xích trước khi ăn.
Chọn cá ít thủy ngân và ăn đa dạng.
Tránh gan, sản phẩm từ gan và viên bổ sung chứa retinol liều cao.[6]
Không sử dụng rượu trong thai kỳ.[7]

Với thực phẩm đóng gói, mẹ cần kiểm tra hạn dùng, điều kiện bảo quản và hướng dẫn chế biến trên nhãn.

Cận cảnh đôi bàn tay đang rửa sạch rau cải bó xôi và cà chua dưới vòi nước chảy tại bồn rửa bát để đảm bảo an toàn vệ sinh. — Đảm bảo nguyên tắc ăn chín uống sôi và sơ chế kỹ thực phẩm để bảo vệ thai nhi.

Thực phẩm có thay thế vitamin, khoáng chất hoặc TPBVSK không?

Thực phẩm là nền tảng dinh dưỡng nhưng không thay thế hoàn toàn vitamin, khoáng chất hoặc sản phẩm bổ sung được hướng dẫn trong thai kỳ. Mẹ bầu không nên tự tăng liều hay dùng đồng thời nhiều sản phẩm vì có thể gây trùng lặp dưỡng chất, đặc biệt với sắt, canxi và vitamin A dạng retinol.[8]

Trước khi sử dụng, mẹ cần kiểm tra:

Sản phẩm có phù hợp với phụ nữ mang thai không.
Thành phần và hàm lượng trong mỗi liều.
Vitamin A dạng retinol hoặc dầu gan cá.
Thành phần trùng với sản phẩm prenatal đang dùng.
Cảnh báo, chống chỉ định, tương tác, hạn dùng và đơn vị chịu trách nhiệm.

Bên cạnh chế độ ăn đa dạng, mẹ có thể tham khảo các sản phẩm yến sào tại Vitamax để bổ sung dinh dưỡng. Hãy kiểm tra kỹ thành phần, hàm lượng, đối tượng sử dụng và tham khảo bác sĩ trước khi lựa chọn sản phẩm phù hợp với thai kỳ.

Bát yến sào chưng đường phèn táo đỏ ấm nóng đặt trên khay gỗ mộc mạc, món ăn phụ bổ dưỡng giúp tăng sức đề kháng cho thai kỳ. — Yến sào là giải pháp bổ sung dưỡng chất tuyệt vời bên cạnh bữa ăn hằng ngày.

Khi nào mẹ bầu cần được tư vấn chuyên môn và thăm khám của bác sĩ?

Mẹ bầu nên được tư vấn chuyên môn khi:

Chế độ ăn bị hạn chế kéo dài hoặc thường xuyên không đủ nhóm thực phẩm.
Không giữ được thức ăn hoặc nước do nôn nghén.
Được chẩn đoán thiếu máu hoặc thiếu vi chất.
Có bệnh nền, dị ứng thực phẩm hoặc vấn đề thai kỳ.
Đang dùng thuốc hoặc nhiều sản phẩm bổ sung.
Muốn dùng thảo dược, vitamin liều cao hoặc TPBVSK.
Cần điều chỉnh khẩu phần do tăng cân không phù hợp.
Có triệu chứng bất thường sau khi ăn thực phẩm có nguy cơ.

Những trường hợp này cần được đánh giá riêng vì nhu cầu dinh dưỡng và mức độ an toàn không giống nhau giữa mọi thai phụ.

Câu hỏi thường gặp về thực phẩm tăng sức đề kháng cho bà bầu

Bà bầu 3 tháng đầu nên ăn gì để hỗ trợ sức khỏe?

Mẹ nên ưu tiên rau xanh, các loại đậu, thịt nạc, trứng chín, cá phù hợp, sữa và trái cây giàu folate, protein, choline, vitamin B12 và sắt; đồng thời chia nhỏ bữa khi nghén.

Bà bầu có nên uống nước cam hoặc ăn sữa chua mỗi ngày không?

Mẹ có thể dùng nước cam và sữa chua nếu dung nạp tốt nhưng không bắt buộc hằng ngày, đồng thời cần chọn sữa chua được làm từ sữa đã xử lý an toàn.

Tỏi và gừng có phải thực phẩm tăng sức đề kháng cho mẹ bầu không?

Tỏi và gừng giúp làm phong phú món ăn nhưng không thay thế chế độ dinh dưỡng cân bằng hoặc thuốc, đồng thời không nên tự dùng dạng cô đặc hay liều cao.

Ăn yến có tăng sức đề kháng cho bà bầu không?

Yến sào giúp bổ sung dinh dưỡng vào khẩu phần nhưng không thay thế bữa ăn cân bằng, viên bổ sung được hướng dẫn hoặc phương pháp điều trị.

“Bà đẻ ăn gì để tăng sức đề kháng” có giống bà bầu không?

Không, phụ nữ sau sinh có nhu cầu phục hồi và nuôi con bằng sữa mẹ nên cần chế độ dinh dưỡng riêng, không áp dụng nguyên trạng hướng dẫn dành cho thai kỳ.

Lời kết

Để duy trì sức khỏe và hỗ trợ chức năng miễn dịch, mẹ bầu cần ăn đủ nhóm chất, lựa chọn thực phẩm an toàn và điều chỉnh khẩu phần theo từng tam cá nguyệt. Bên cạnh bữa ăn hằng ngày, mẹ có thể tham khảo danh mục thực phẩm bổ sung tăng sức đề kháng và yến sào tại Vitamax. Trước khi sử dụng, hãy kiểm tra thành phần, đối tượng dùng, cảnh báo trên nhãn và tham khảo bác sĩ để lựa chọn sản phẩm phù hợp với thai kỳ.