Tăng huyết áp là bệnh lý mạn tính rất phổ biến, gắn với tình trạng huyết áp động mạch duy trì cao hơn ngưỡng khuyến cáo, tiến triển âm thầm nhưng gây biến chứng nặng nề trên tim, não, thận. Nhiều người vì thế tìm đến thực phẩm bảo vệ sức khỏe từ thảo dược như đông trùng hạ thảo với kỳ vọng “ổn định huyết áp, đỡ mệt, tốt cho tim mạch”. Thế nhưng cao huyết áp uống đông trùng hạ thảo được không? Bài viết này giúp bạn hiểu đúng mối liên quan giữa đông trùng hạ thảo với người cao huyết áp, khi nào nên cân nhắc, khi nào không, và cách dùng sao cho an toàn, khoa học.
Cao huyết áp uống đông trùng hạ thảo được không?
Người cao huyết áp có thể cân nhắc dùng đông trùng hạ thảo như thực phẩm hỗ trợ, giúp nâng đỡ sức khỏe, hỗ trợ tim mạch. Nên bắt đầu với liều thấp, theo dõi huyết áp, dùng cách xa các thuốc khác và trao đổi bác sĩ nếu đang dùng thuốc huyết áp, thuốc chống đông, thuốc tiểu đường. Tuy nhiên, đông trùng hạ thảo không phải thuốc hạ huyết áp, không thay thế thuốc điều trị và không được dùng để tự ý bỏ thuốc. Nói cách khác, đông trùng hạ thảo cho người cao huyết áp chỉ là mảnh ghép bổ trợ, không phải giải pháp “thay phác đồ”.
Lợi ích chính của đông trùng hạ thảo với người cao huyết áp
Hỗ trợ điều hòa huyết áp qua cơ chế giãn mạch
Đông trùng hạ thảo chứa các hoạt chất quý như cordycepin và adenosine, có khả năng thúc đẩy sản xuất Nitric Oxide (NO) tại tế bào nội mô mạch máu. Quá trình này giúp giãn nở thành mạch, giảm sức cản ngoại vi, qua đó hỗ trợ ổn định huyết áp cả tâm thu lẫn tâm trương một cách tự nhiên.[1]
Đặc biệt, một số nghiên cứu còn chỉ ra rằng đông trùng hạ thảo có tác dụng ức chế men chuyển angiotensin (ACE), giúp giảm sự hình thành angiotensin II – một chất co mạch mạnh. Cơ chế kép này góp phần tạo nên tác dụng hỗ trợ điều hòa huyết áp hiệu quả của dược liệu.[2]
Hỗ trợ tim mạch và tuần hoàn
Đông trùng hạ thảo từ lâu đã được biết đến với khả năng cải thiện tuần hoàn máu, đặc biệt là tuần hoàn mạch vành và não, giúp giảm thiểu tình trạng thiếu máu cục bộ ở cơ tim và não. Dược liệu này còn tác động tích cực lên các yếu tố đông máu như độ nhớt máu, fibrinogen và sự kết tập tiểu cầu, gián tiếp làm giảm nguy cơ hình thành huyết khối – nguyên nhân chính gây nhồi máu cơ tim và đột quỵ.[3][4]
Lưu ý quan trọng: Chính vì cơ chế ảnh hưởng đến đông máu này, người đang sử dụng các thuốc chống đông hoặc kháng tiểu cầu (như warfarin, aspirin, clopidogrel) cần đặc biệt thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung đông trùng hạ thảo vào chế độ điều trị.[5]
Lợi ích gián tiếp: stress, giấc ngủ, chuyển hóa
Nhiều bệnh nhân tăng huyết áp cũng gặp stress, mất ngủ, rối loạn lipid, rối loạn đường huyết. Đông trùng hạ thảo có thể giúp giảm mệt mỏi, cải thiện giấc ngủ, hỗ trợ điều hòa lipid và đường huyết.[6]
Khi stress và rối loạn chuyển hóa được kiểm soát tốt hơn, nhịp tim và huyết áp bớt dao động, góp phần cải thiện nền tim mạch. Dù vậy, các tác dụng này vẫn được xếp vào nhóm hỗ trợ, không phải điều trị thay thế.
Hướng dẫn sử dụng đông trùng hạ thảo với người cao huyết áp
Nguyên tắc chung khi phối hợp với thuốc
Để dùng đông trùng hạ thảo cho người cao huyết áp an toàn, nên tuân thủ:
- Không tự ý giảm hoặc ngưng thuốc huyết áp vì nghĩ đã dùng thảo dược.
- Dùng đông trùng hạ thảo cách thuốc khác tối thiểu 2 giờ, nhất là thuốc tim mạch, chống đông, thuốc tiểu đường.
- Nếu đang dùng nhiều thuốc (huyết áp, tim mạch, tiểu đường, ức chế miễn dịch), hãy hỏi bác sĩ trước khi thêm đông trùng hạ thảo.
Liều lượng và thời điểm dùng tham khảo
Với người cao huyết áp, có thể tham khảo:
- Liều khởi đầu: khoảng 0,5–1 g đông trùng hạ thảo khô/ngày hoặc tương đương trong chế phẩm viên, nước.[7]
- Liều duy trì thường dùng: khoảng 1–3 g/ngày; một số nguồn đề cập tới 3–4,5 g/ngày nhưng chỉ nên áp dụng khi có tư vấn chuyên môn.[8]
- Theo dõi huyết áp và triệu chứng trong 1–2 tuần khi tăng liều.
Về thời điểm sử dụng:
- Ưu tiên buổi sáng hoặc đầu giờ chiều để tối ưu hấp thu và tránh nguy cơ mất ngủ.
- Hạn chế dùng muộn gần giờ ngủ, nhất là với người nhạy cảm với các chế phẩm thảo dược.
Một liệu trình phổ biến là dùng 1–3 tháng, sau đó nghỉ khoảng 1 tháng rồi mới cân nhắc dùng lại, kết hợp đánh giá lại huyết áp và các chỉ số sức khỏe.
Dạng sản phẩm phù hợp và dạng nên tránh
Người bệnh có thể lựa chọn:
- Đông trùng hạ thảo khô: hãm trà nước ấm, có thể nhai luôn xác
- Đông trùng hạ thảo tươi: nấu canh, ngâm mật ong, hãm trà
- Dạng viên: dễ kiểm soát liều, nên tuân thủ hướng dẫn nhà sản xuất
- Dạng nước uống: tiện cho người bận rộn, người lớn tuổi
Ngược lại, đông trùng hạ thảo ngâm rượu không phù hợp với người cao huyết áp do rượu có thể làm tăng huyết áp, tăng nhịp tim và nguy cơ tai biến.
Tác dụng phụ thường gặp khi sử dụng sai cách với người cao huyết áp
Tác dụng phụ nhẹ, hay gặp
Giống nhiều thực phẩm bảo vệ sức khỏe khác, đông trùng hạ thảo cho người cao huyết áp vẫn có thể gây một số tác dụng phụ nhẹ, thường gặp nhất là:
- Khô miệng, buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, khó ngủ ở những ngày đầu hoặc khi tăng liều quá nhanh.
- Kích ứng da, mẩn ngứa, nổi ban ở người có cơ địa dị ứng hoặc nhạy cảm với nấm.
Đa số biểu hiện này giảm dần khi cơ thể quen dần, nhưng nếu kéo dài hoặc khó chịu nhiều, người bệnh nên giảm liều hoặc tạm dừng và trao đổi với bác sĩ.
Tác dụng phụ đáng lo với người cao huyết áp
Ở bối cảnh tăng huyết áp, một số tác dụng phụ đáng lưu ý hơn vì liên quan trực tiếp đến tim mạch và tuần hoàn:
- Tụt huyết áp quá mức: choáng, choáng váng, mờ mắt, yếu tay chân. Nguy cơ cao hơn nếu vừa tăng liều đông trùng hạ thảo, đồng thời đang dùng nhiều thuốc hạ áp.
- Tăng nguy cơ chảy máu nếu dùng cùng thuốc chống đông/kháng tiểu cầu: chảy máu cam, chảy máu chân răng lâu cầm, bầm tím tự nhiên.[9]
- Tác động lên đường huyết, có thể góp phần gây hạ đường huyết ở người đang dùng thuốc tiểu đường liều cao.[10]
Dấu hiệu nguy hiểm cần ngừng ngay và đi khám
Người bệnh cần dừng ngay đông trùng hạ thảo và đi khám khẩn khi xuất hiện:
- Đau ngực, khó thở, đánh trống ngực, choáng hoặc ngất.
- Chảy máu bất thường (chảy máu cam nhiều, đi ngoài phân đen, tiểu máu), hoặc dấu hiệu dị ứng nặng: phù môi, lưỡi, khó thở.
- Huyết áp dao động mạnh, không kiểm soát được, dù đã uống thuốc huyết áp đúng liệu trình.
Đây là các dấu hiệu cảnh báo biến cố tim mạch hoặc rối loạn đông máu, không nên tự xử trí tại nhà.
Cách xử lý khi bị tác dụng phụ do đông trùng hạ thảo ở người cao huyết áp
Xử trí tại nhà với triệu chứng nhẹ
Nếu sau khi dùng đông trùng hạ thảo, người bệnh chỉ gặp triệu chứng nhẹ như hơi đau bụng, lỏng phân, khô miệng, khó ngủ thoáng qua, có thể:
- Ngừng sản phẩm, uống đủ nước, giảm các chất kích thích (cà phê, trà đặc) trong 24–48 giờ.
- Ghi chép lại: liều đã dùng, thời điểm uống, các thuốc đang sử dụng cùng ngày, chỉ số huyết áp đo được tại nhà.
Việc ghi chép giúp bác sĩ dễ dàng đánh giá xem tác dụng phụ có liên quan đến đông trùng hạ thảo cao huyết áp hay do các yếu tố khác.
Khi nào cần đi khám ngay? Thông tin cần chuẩn bị khi gặp bác sĩ
Người bệnh nên đi khám càng sớm càng tốt nếu:
- Huyết áp tụt hoặc dao động mạnh, kèm choáng, khó thở, đau ngực.
- Có dấu hiệu chảy máu không cầm, bầm tím lan rộng, tiểu hoặc đi ngoài ra máu.
Trong hoàn cảnh này, không nên tiếp tục thử nghiệm xem cơ thể “tự thích nghi”, vì nguy cơ biến chứng tim mạch và xuất huyết ở người cao huyết áp luôn cao hơn người bình thường. Khi đi khám vì nghi ngờ tác dụng phụ liên quan đông trùng hạ thảo, người bệnh nên chuẩn bị:
- Danh sách tất cả thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng, bao gồm tên sản phẩm đông trùng hạ thảo, liều, số lần trong ngày.
- Nhật ký huyết áp, đường huyết (nếu có), thời điểm bắt đầu dùng sản phẩm và thời điểm xuất hiện triệu chứng.
Thông tin này giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn và tư vấn có nên tiếp tục sử dụng thảo dược hay không.
Giải đáp về huyết áp cao có uống được đông trùng hạ thảo không?
Huyết áp cao có uống được đông trùng hạ thảo ngâm rượu không?
Không nên uống đông trùng hạ thảo ngâm rượu vì rượu có thể làm tăng huyết áp, tăng nguy cơ tai biến tim mạch và đột quỵ.
Cao huyết áp có nên uống đông trùng hạ thảo hằng ngày không?
Có thể uống đông trùng hạ thảo hằng ngày với liều thấp–trung bình (khoảng 1–3 g/ngày) và nên dùng theo liệu trình 1–3 tháng rồi nghỉ 1 tháng trước khi cân nhắc dùng tiếp.
Đông trùng hạ thảo có làm tụt huyết áp quá mức không?
Thông thường đông trùng hạ thảo chỉ hỗ trợ điều hòa huyết áp, nhưng ở người đang dùng nhiều thuốc hạ áp hoặc tăng liều quá nhanh vẫn có thể khiến huyết áp tụt quá mức
Đông trùng hạ thảo có thay thế thuốc huyết áp được không?
Đông trùng hạ thảo không thể và không được dùng để thay thế thuốc huyết áp, chỉ nên xem là thực phẩm hỗ trợ đi kèm phác đồ điều trị của bác sĩ.
Nên mua đông trùng hạ thảo ở đâu để an toàn cho người cao huyết áp?
Nên mua tại đơn vị uy tín, sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, kiểm nghiệm chất lượng và có tư vấn chuyên môn, chẳng hạn như đại lý thảo dược Hàn Quốc chính hãng Vitamax.
Kết luận
Tóm lại, người bệnh cao huyết áp uống đông trùng hạ thảo được, nhưng chỉ nên xem đây là một phần trong chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn diện, không phải “thuốc chữa” hay lý do để bỏ điều trị chuẩn. Bên cạnh đó người bệnh có thể liên hệ đại lý thảo dược Hàn Quốc Vitamax để lựa chọn sản phẩm đông trùng hạ thảo phù hợp và tư vấn chọn liều phù hợp, dùng đúng thời điểm và tránh các tương tác phụ với thuốc.
