Hướng dẫn cách làm đông trùng hạ thảo ngâm mật ong cực dễ

Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong là sự kết hợp giữa nấm đông trùng hạ thảo (dạng tươi hoặc khô) với mật ong nguyên chất, được ủ trong một thời gian để các dưỡng chất hòa quyện vào nhau, tạo thành thực phẩm bổ sung có dược tính cao. Để khai thác tối đa giá trị dinh dưỡng từ cả đông trùng hạ thảo và mật ong, bạn cần nắm rõ cách chọn nguyên liệu, tỷ lệ ngâm phù hợp, thời gian ủ và phương pháp bảo quản đúng cách. Bài viết này Vitamax sẽ hướng dẫn chi tiết cách làm đông trùng hạ thảo ngâm mật ong kèm theo gợi ý cách sử dụng phù hợp cho từng đối tượng.

Chuẩn bị nguyên liệu làm đông trùng hạ thảo ngâm mật ong

Để cách làm và cách sử dụng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong đạt hiệu quả, bạn cần chuẩn bị đúng ba nhóm yếu tố: loại đông trùng hạ thảo, mật ong nguyên chất và hũ đựng kèm môi trường bảo quản phù hợp.

Nên dùng loại đông trùng hạ thảo nào để ngâm mật ong?

Có hai dạng thường dùng để ngâm mật ong:

Đông trùng hạ thảo tươi (nuôi cấy)

• Thường là Cordyceps militaris nuôi cấy.
• Ưu điểm: thơm nhẹ, cảm giác “tươi”, dễ uống, dùng trong thời gian ngắn.
• Nhược điểm: nhiều nước, khó bảo quản lâu sau khi ngâm.[1]

Đông trùng hạ thảo khô

• Đã sấy về độ ẩm thấp, hoạt chất ổn định, dễ định lượng và bảo quản.[2]
• Phù hợp ngâm mật ong dài ngày, dùng hằng ngày cho gia đình.

Khi lựa chọn, nên:

• Ưu tiên sản phẩm có chuẩn hóa hoạt chất cordycepin, adenosine và công bố rõ ràng.[3]
• Quan sát sợi có màu vàng cam đến cam đậm, không thâm đen, không mốc.[4]
• Mùi thơm nhẹ, không hôi ẩm hay mùi lạ, nguồn gốc minh bạch.

Mật ong đạt chuẩn để ngâm đông trùng hạ thảo

Mật ong không chỉ là môi trường chiết xuất hoạt chất mà còn là nguồn năng lượng và enzyme tự nhiên[5]. Do đó, yêu cầu đầu tiên là:

• Sử dụng mật ong nguyên chất, chẳng hạn mật ong rừng, mật ong hoa nhãn, hoa cà phê, Manuka…[6]
• Không pha thêm đường, siro hay chất tạo ngọt khác.

Hũ đựng và môi trường bảo quản 

Hũ đựng và nơi bảo quản quyết định trực tiếp việc đông trùng hạ thảo ngâm mật ong dùng được bao lâu và có giữ được chất lượng hay không. Về hũ đựng, nên ưu tiên:

• Lọ hoặc hũ thủy tinh có nắp kín, miệng đủ rộng để dễ vệ sinh và dễ lấy sản phẩm.[7]

Ngược lại, nên hạn chế:

• Hũ kim loại vì có nguy cơ oxy hóa, làm biến đổi một số thành phần.[8]
• Nhựa kém chất lượng hoặc sứ men không rõ nguồn gốc

Về môi trường bảo quản:

• Đặt hũ ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và tránh nơi ẩm thấp.
• Không để gần nguồn nhiệt như bếp, lò nướng, cửa sổ nắng gắt, vì nhiệt độ cao có thể làm giảm hoạt tính enzyme trong mật ong[9]

Tỷ lệ và các bước làm đông trùng hạ thảo ngâm mật ong cực dễ

Tỷ lệ đông trùng hạ thảo khô ngâm mật ong

Tỷ lệ dễ áp dụng, phù hợp dùng hằng ngày:

• 20 g đông trùng hạ thảo khô : 1 lít mật ong nguyên chất

Nếu làm mẻ nhỏ:

• 5–20 g đông trùng hạ thảo khô : 500 ml mật ong

Tỷ lệ đông trùng hạ thảo tươi ngâm mật ong

Do chứa nhiều nước, đông trùng tươi cần lượng lớn hơn để tiệm cận hàm lượng hoạt chất của dạng khô:

• 100 g đông trùng hạ thảo tươi : 1 lít mật ong nguyên chất

Gợi ý sử dụng:

• Muốn dùng lâu dài, ổn định, ưu tiên đông trùng hạ thảo khô ngâm mật ong.
• Muốn trải nghiệm mùi vị tươi, dùng ngắn hạn, có thể chọn đông trùng hạ thảo tươi ngâm mật ong với tỷ lệ trên, chú ý thời gian bảo quản ngắn hơn.

Các bước làm đông trùng hạ thảo ngâm mật ong (tươi và khô)

Dù sử dụng đông trùng tươi hay khô, quy trình cơ bản gồm những bước sau:

1. Sơ chế đông trùng hạ thảo
   • Với loại khô: kiểm tra xem có mốc, côn trùng hay tạp chất hay không. Có thể tráng nhanh bằng nước ấm rồi để ráo hoàn toàn trước khi ngâm.
   • Với loại tươi: rửa nhanh, nhẹ tay dưới vòi nước, loại bỏ đất cát, phần gốc bám giá thể; để ráo trên khăn sạch, tránh để đọng nước.
2. Chuẩn bị và khử trùng hũ thủy tinh
   • Rửa sạch bằng nước rửa chén dịu nhẹ, tráng lại nhiều lần bằng nước nóng.
   • Để khô tự nhiên hoặc lau bằng khăn sạch, khô, tránh còn hơi nước bên trong.
3. Xếp đông trùng hạ thảo vào hũ, đổ mật ong ngập hoàn toàn
   • Cho đông trùng vào hũ, dàn đều, tránh nén quá chặt.
   • Đổ mật ong từ từ cho đến khi ngập hoàn toàn đông trùng, bề mặt không còn phần dược liệu lộ ra ngoài.
   • Nên chừa khoảng 1/4 dung tích hũ trống để tránh tràn mật ong khi có hiện tượng sủi bọt nhẹ.
4. Đậy kín, ghi nhãn và bảo quản
   • Đậy nắp kín, ghi ngày tháng ngâm lên hũ.
   • Để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp.

Các bước trên áp dụng được cho cả cách làm đông trùng hạ thảo ngâm mật ong tại nhà với loại tươi và khô, chỉ khác đôi chút ở khâu sơ chế.

Mẹo nhỏ để mẻ đông trùng hạ thảo ngâm mật ong thành công

Để nâng cao “tỉ lệ thành công” cho mẻ ngâm, có một số lưu ý dinh dưỡng và an toàn:

• Không để đông trùng hạ thảo nổi trên bề mặt mật ong; phần tiếp xúc với không khí dễ bị mốc.[10]
• Không đổ mật ong đầy tràn miệng hũ; khi nhiệt độ thay đổi hoặc mật ong lên men nhẹ, thể tích có thể tăng lên, gây tràn.
• Không đặt hũ ngâm ở nơi quá nóng hoặc quá ẩm (gần bếp, nhà tắm, cửa sổ nắng gắt).[11]

Những “kinh nghiệm thực tế” này sẽ giúp cách sử dụng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong an toàn hơn, hạn chế trường hợp phải bỏ mẻ vì mốc hỏng.

Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong bao lâu thì dùng được?

Về mặt dinh dưỡng, thời gian ngâm quyết định mức độ dịch chuyển hoạt chất từ đông trùng sang mật ong. Có thể tham khảo:

• Đối với đông trùng hạ thảo tươi ngâm mật ong
  • Có thể dùng sớm sau khoảng 7 ngày nếu cần.[12]
  • Tuy nhiên, thời gian 2–4 tuần giúp mùi vị hài hòa hơn, hoạt chất có thời gian khuếch tán tốt hơn.
• Đối với đông trùng hạ thảo khô ngâm mật ong
  • Nên để tối thiểu 20–30 ngày (~1 tháng) trước khi dùng.
  • Loại khô cần thời gian dài hơn để mềm ra và nhả hoạt chất vào mật ong.

Nếu dùng quá sớm, hỗn hợp đông trùng hạ thảo ngâm mật ong có thể chưa đạt được nồng độ hoạt chất như mong muốn. Nếu kiên nhẫn ngâm đủ lâu, cả cách làm lẫn cách sử dụng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong sẽ cho trải nghiệm dễ chịu hơn về mùi, vị và cảm giác khi uống.

Cách sử dụng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong sao cho hiệu quả

Cách dùng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong hằng ngày

Một số cách dùng đơn giản, dễ áp dụng:

1. Pha với nước ấm
   • Lấy khoảng 1–2 thìa (20–30 ml) mật ong ngâm đông trùng hạ thảo.
   • Pha với 200–300 ml nước ấm, nhiệt độ khoảng 40–60°C.
   • Khuấy đều và uống từ từ. Đây là cách sử dụng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong phổ biến, dễ phù hợp với nhiều đối tượng.
2. Pha cùng gừng
   • Đun vài lát gừng với nước, để nguội bớt còn khoảng 40–60°C.
   • Thêm 1 thìa mật ong ngâm đông trùng hạ thảo, khuấy đều.
   • Cách này phù hợp những người hay lạnh tay chân, dễ ho, cần làm ấm cơ thể.
3. Pha với nước ép trái cây không đường
   • Dùng nước ép cam, chanh, dứa, hoặc các loại trái cây khác không thêm đường.
   • Thêm 1 thìa mật ong ngâm đông trùng hạ thảo để tăng vị ngọt tự nhiên và bổ sung dưỡng chất.

Ngoài ra, sau khi uống, có thể ăn trực tiếp 1–2 sợi đông trùng trong hũ, nhưng không nên lạm dụng số lượng lớn trong một lần.

Liều lượng nên dùng mỗi ngày theo từng đối tượng

Về mặt dinh dưỡng, để sử dụng an toàn và bền vững, có thể tham khảo liều gợi ý:

• Người trưởng thành khỏe mạnh
  • Khoảng 1–2 thìa (20–30 ml)/ngày, pha uống như hướng dẫn.
• Người cần phục hồi sức khỏe, suy nhược sau ốm
  • Có thể dùng 2 lần/ngày, mỗi lần 1 thìa, tùy theo tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
• Trẻ em
  • Không tự ý dùng cho trẻ dưới 1 tuổi (do nguy cơ botulinum từ mật ong).[12]
  • Trẻ lớn hơn chỉ nên dùng tối đa ½ liều người lớn, và nên có tư vấn y khoa nếu trẻ đang mắc bệnh hoặc dùng thuốc.

Liều lượng cụ thể còn phụ thuộc vào từng sản phẩm đông trùng hạ thảo tại Vitamax hoặc các dạng bào chế khác. Do đó, bạn nên đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trên bao bì và tham khảo ý kiến chuyên môn trong trường hợp có bệnh nền.

Thời điểm uống và liệu trình gợi ý

• Thời điểm uống
  • Thích hợp nhất là buổi sáng trước ăn khoảng 30 phút, khi dạ dày còn tương đối rỗng, giúp hấp thu tốt hơn.
  • Với người có dạ dày nhạy cảm, có thể uống sau ăn để tránh khó chịu.
• Liệu trình sử dụng
  • Có thể sử dụng liên tục 2–3 tháng, sau đó nghỉ 1–2 tuần để cơ thể tự điều chỉnh.
  • Việc này giúp giảm nguy cơ cơ thể “quen” với lượng bổ sung đều đặn, đồng thời thích hợp với nguyên tắc an toàn trong dinh dưỡng.

Tương tác, chống chỉ định và lưu ý an toàn khi dùng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong

Những ai không nên dùng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong?

Một số nhóm đối tượng cần tránh hoặc thận trọng:

• Trẻ dưới 1 tuổi.
• Người có tiền sử dị ứng với mật ong, phấn hoa, sản phẩm từ ong hoặc với nấm.
• Người rối loạn đông máu, đang dùng thuốc chống đông, chuẩn bị phẫu thuật.
• Người mắc bệnh tự miễn, suy gan, suy thận, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú: nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong và người bệnh mạn tính

• Người tiểu đường
  • Mật ong là nguồn đường đơn, có thể làm tăng đường huyết.
  • Chỉ nên sử dụng khi đã được bác sĩ đồng ý, có điều chỉnh liều và theo dõi đường huyết sát sao.
• Người cao huyết áp hoặc huyết áp thấp, đang dùng thuốc
  • Đông trùng hạ thảo có thể tác động đến huyết áp ở một mức độ nhất định.
  • Cần thận trọng, không tăng liều đột ngột, không tự ý bỏ hoặc giảm thuốc điều trị.

Trong mọi trường hợp, đông trùng hạ thảo ngâm mật ong chỉ nên được xem là một phần của chiến lược dinh dưỡng hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị hay chỉ định y khoa.

Tương tác với thuốc tây và tác dụng phụ có thể gặp

Một số nhóm thuốc cần đặc biệt thận trọng khi kết hợp với cách sử dụng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong:

• Thuốc chống đông máu.
• Thuốc hạ đường huyết, hạ huyết áp.
• Thuốc ức chế miễn dịch, thuốc điều trị bệnh tự miễn.

Tác dụng phụ có thể gặp ở một số người:

• Khó ngủ nếu dùng sát giờ ngủ tối.
• Khó chịu nhẹ ở đường tiêu hóa (đầy bụng, khó tiêu).
• Nổi mẩn, ngứa, khó thở… trong trường hợp dị ứng (cần ngưng sử dụng ngay và đến cơ sở y tế).

Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong dùng được bao lâu? Cách bảo quản để không bị hư mốc

Hạn dùng thực tế của đông trùng hạ thảo ngâm mật ong

Nếu bạn sử dụng mật ong nguyên chất, đông trùng hạ thảo chất lượng tốt, ngâm trong hũ thủy tinh và bảo quản đúng cách, thì theo nhiều tài liệu và kinh nghiệm thực tế, sản phẩm có thể sử dụng được trong khoảng 2-3 năm kể từ ngày ngâm. Tuy nhiên, trước mỗi lần dùng, bạn nên kiểm tra lại màu sắc, mùi vị và bề mặt để đảm bảo sản phẩm vẫn an toàn.

Dấu hiệu đông trùng hạ thảo ngâm mật ong thành công

Một mẻ đông trùng hạ thảo ngâm mật ong được xem là ổn khi:

• Màu sắc mật ong sậm hơn một chút so với ban đầu, nhưng không có mảng màu lạ.
• Đông trùng hạ thảo không bị thâm đen, không xuất hiện đốm trắng, xanh, đen bất thường.
• Mùi thơm dễ chịu của mật ong hòa với mùi thảo dược, không có mùi chua, mùi mốc.
• Kết cấu mật ong còn sánh, không tách lớp bất thường.

Dấu hiệu đông trùng hạ thảo ngâm mật ong thất bại, cần bỏ

Bạn nên cân nhắc không sử dụng nếu:

• Xuất hiện mốc trắng, sọc xanh, đốm đen trên bề mặt hoặc trên sợi đông trùng.
• Mật ong có mùi chua gắt, mùi ẩm mốc, mùi khó chịu khác thường.
• Mật ong bị tách lớp rõ rệt, quá loãng, có cặn lạ ở đáy hũ.

Trong dinh dưỡng và y học dự phòng, an toàn luôn được ưu tiên. Do đó, nếu có nghi ngờ về chất lượng, tốt nhất nên không sử dụng mẻ ngâm đó.

Giải đáp nhanh về cách sử dụng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong

1. Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong bị sủi bọt có sao không?
   Ít bọt trắng, mỏng thường là lên men nhẹ bình thường, nhưng nếu kèm mùi chua, mốc hoặc đổi màu thì nên ngừng dùng.
2. Cách xử lý khi đông trùng hạ thảo ngâm mật ong bị mốc
   Mốc nhẹ vẫn nên kiểm tra kỹ, nhưng khi mốc lan rộng, chua gắt hoặc đổi cấu trúc thì tốt nhất bỏ cả mẻ.
3. Có nên cho thêm táo đỏ, kỷ tử, long nhãn vào đông trùng hạ thảo ngâm mật ong không?
   Có thể cho thêm để tăng dưỡng chất và hương vị, miễn là sơ chế sạch và bảo quản tốt để tránh mốc.
4. Có thể ngâm lại mật ong lần 2 với đông trùng hạ thảo cũ không?
   Không nên ngâm lại lần 2 vì hoạt chất đã tiết ra phần lớn và rủi ro an toàn tăng lên.
5. Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong có dùng được cho trẻ em không?
   Không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi, còn trẻ lớn hơn chỉ dùng liều thấp, không lạm dụng và nên hỏi ý kiến bác sĩ khi cần.

Kết luận 

Tóm lại, để có một mẻ đông trùng hạ thảo ngâm mật ong vừa ngon vừa an toàn, bạn cần chọn nguyên liệu chuẩn (đông trùng hạ thảo chất lượng, mật ong nguyên chất), dùng hũ thủy tinh sạch và bảo quản đúng điều kiện. Đồng thời, hãy tuân thủ đúng tỷ lệ, thời gian ngâm, hiểu rõ từng dạng tươi – khô bao lâu thì dùng được, và áp dụng cách sử dụng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong đúng liều, đúng thời điểm. Nếu cần tư vấn thêm về sản phẩm chất lượng và cách sử dụng phù hợp, bạn có thể tham khảo các sản phẩm từ đông trùng hạ thảo của Vitamax để có sự lựa chọn ưng ý cho mình.