Ở người cao tuổi, tim mạch, tiểu đường, huyết áp, suy nhược, ăn uống kém… là những vấn đề rất thường gặp, khiến nhu cầu bồi bổ, tăng cường sức khỏe ngày càng được quan tâm. Trong số các thảo dược, đông trùng hạ thảo cho người già thường được nhắc đến như một lựa chọn hỗ trợ toàn diện. Tuy nhiên, đông trùng hạ thảo có tốt cho người già không, tác dụng của đông trùng hạ thảo với người già cụ thể là gì và dùng sao cho an toàn? Bài viết này Vitamax sẽ giúp bạn hiểu rõ, dưới góc nhìn dinh dưỡng học kết hợp bằng chứng y khoa hiện có.
Đông trùng hạ thảo có tốt cho người già không?
Đông trùng hạ thảo có thể tốt cho người già nếu dùng đúng người, đúng liều, đúng thời gian. Đây là dược liệu giàu hoạt chất (adenosine, cordycepin, polysaccharide, vitamin, khoáng chất) nên nhiều người cảm nhận đỡ mệt, ăn ngủ tốt hơn sau một thời gian sử dụng. Tuy nhiên, nó chỉ là sản phẩm hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị, không phải ai cao tuổi cũng dùng được, đặc biệt người có nhiều bệnh nền, đang uống nhiều thuốc cần hỏi bác sĩ trước. [1]
9 tác dụng đông trùng hạ thảo cho người già
Hỗ trợ tăng tuần hoàn máu ở người cao tuổi
Một trong những tác dụng của đông trùng hạ thảo với người già là hỗ trợ tăng tuần hoàn máu, giảm tình trạng máu kém lưu thông, tê bì tay chân, chóng mặt, lạnh đầu chi. Nhờ các hoạt chất như adenosine giúp giãn mạch và cải thiện dòng máu tới mô, đông trùng hạ thảo cho người già có thể góp phần giúp cơ thể nhận đủ oxy hơn, từ đó người cao tuổi cảm thấy đỡ nặng nề và bớt choáng váng khi thay đổi tư thế.[2]
Giảm nguy cơ bệnh tim mạch và hỗ trợ huyết áp
Với người cao tuổi có nguy cơ tim mạch, cao huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu, đông trùng hạ thảo có tốt cho người già ở chỗ có thể hỗ trợ điều hòa lipid máu, giảm cholesterol xấu và tác động tích cực lên tuần hoàn mạch vành, nhịp tim. Tuy nhiên, đông trùng hạ thảo chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế thuốc tim mạch[3]
Hỗ trợ làm chậm quá trình lão hóa và suy giảm chức năng
Tác dụng của đông trùng hạ thảo với người già còn thể hiện ở khả năng hỗ trợ chống oxy hóa, giúp giảm tác động của gốc tự do – một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy lão hóa. Bằng cách tăng hoạt động enzyme chống oxy hóa và bảo vệ tế bào, đông trùng hạ thảo có thể giúp cơ thể người cao tuổi thích nghi tốt hơn với tuổi tác, giảm mệt mỏi và hỗ trợ tinh thần minh mẫn hơn.[4]
Hỗ trợ ức chế sự phát triển và di căn tế bào ung thư
Một số nghiên cứu ống nghiệm và trên động vật cho thấy cordycepin và polysaccharide trong đông trùng hạ thảo có thể ức chế sự phát triển và di căn của một số dòng tế bào ung thư. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa đông trùng hạ thảo cho người già là thuốc chữa ung thư; các kết quả này dựa trên chiết xuất cô đặc, liều cao trong phòng thí nghiệm. Ở thực tế, đông trùng hạ thảo chỉ nên được xem như phần bổ trợ dinh dưỡng giúp người bệnh ăn ngủ, phục hồi thể trạng tốt hơn, tuyệt đối không thay thế phác đồ điều trị y khoa.[5]
Bảo vệ đường hô hấp, phổi ở người già
Trong y học cổ truyền, đông trùng hạ thảo được xem là “bổ phế, chỉ khái, hóa đờm”, phù hợp với người cao tuổi hay ho, nhiều đờm, viêm phế quản mạn hoặc COPD. Khi sử dụng đúng cách, đông trùng hạ thảo cho người già có thể hỗ trợ giảm bớt cảm giác mệt khi thở, làm dịu ho và tăng cường đề kháng đường hô hấp. [6]
Hỗ trợ điều hòa đường huyết cho người cao tuổi có tiểu đường
Đông trùng hạ thảo có thể hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và góp phần điều hòa đường huyết khi dùng đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh cần báo cho bác sĩ điều trị biết, tránh tự ý dùng các dạng có đường như đông trùng hạ thảo ngâm mật ong nếu đường huyết khó kiểm soát, và nên theo dõi đường máu định kỳ. [7]
Cải thiện tiêu hóa, giúp người già ăn ngon miệng hơn
Ở người cao tuổi ăn uống kém, dễ đầy bụng, hấp thu kém, việc đưa đông trùng hạ thảo cho người già vào các món như cháo đông trùng hạ thảo, gà hầm đông trùng hạ thảo, trưng yến đông trùng hạ thảo có thể vừa cung cấp dưỡng chất, vừa kích thích ngon miệng. Nhiều người dùng cho biết sau một thời gian, họ ăn ngon hơn, ít khó chịu bụng và đi tiêu đều hơn.
Tăng cường đề kháng và thể trạng tổng thể
Khi nhìn tổng thể, tác dụng của đông trùng hạ thảo với người già nổi bật ở khả năng nâng đỡ thể trạng: giảm mệt mỏi, hỗ trợ phục hồi sau bệnh, giúp giấc ngủ và ăn uống ổn định hơn. Nhóm đối tượng phù hợp gồm người sau phẫu thuật, sau đợt bệnh nặng, người hay ốm vặt hoặc làm việc trí óc căng thẳng. [8]
Hỗ trợ bảo vệ chức năng thận ở người lớn tuổi
Đông trùng hạ thảo có khả năng giảm stress oxy hóa tại thận, từ đó hỗ trợ bảo vệ cấu trúc tế bào thận ở người lớn tuổi. Với người già chưa có bệnh thận nặng, việc dùng đông trùng hạ thảo cho người già theo tư vấn chuyên môn có thể nằm trong chiến lược bảo vệ chức năng thận lâu dài. Ngược lại, những người đã suy thận mạn, đang lọc máu hoặc điều trị chuyên khoa cần có ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm bổ sung nào, kể cả đông trùng hạ thảo, để tránh tương tác và gánh nặng thêm cho thận.[9]
Cách dùng đông trùng hạ thảo cho người già
Hãm trà đông trùng hạ thảo cho người già
Một cách dùng phổ biến là trà đông trùng hạ thảo. Người già thích uống nước ấm, tiêu hóa không quá yếu có thể:
- Dùng khoảng 3–5 sợi đông trùng hạ thảo khô cho 200–300 ml nước.
- Dùng nước khoảng 80–90°C, không nên nước sôi già.
- Hãm 10–15 phút rồi uống ấm, có thể hãm lại 1–2 lần.
Cách này phù hợp người thích dùng mỗi sáng, dễ duy trì. Độc giả có thể tham khảo thêm bài cách dùng đông trùng hạ thảo để điều chỉnh liều theo từng sản phẩm.
Ăn trực tiếp, trưng yến với đông trùng hạ thảo
Với người cần bồi bổ nhiều (ví dụ sau ốm, suy nhược), có thể:
- Ngâm mềm đông trùng hạ thảo trong nước ấm rồi ăn trực tiếp.
- Hoặc cho 1–2g vào chén yến, trưng cách thủy 20–30 phút.
Cách trưng yến đông trùng hạ thảo giúp cung cấp protein chất lượng cao từ yến sào kết hợp hoạt chất từ đông trùng hạ thảo, phù hợp dùng 2–3 lần/tuần cho người cao tuổi có điều kiện.
Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong cho người cao tuổi
Đông trùng hạ thảo ngâm mật ong là dạng dễ uống, mùi vị dễ chịu:
- Có thể dùng 1–2 thìa cà phê pha với nước ấm buổi sáng.
- Tác dụng hỗ trợ tiêu hóa, làm dịu họng, tăng năng lượng nhẹ.
Tuy nhiên, với người già bị tiểu đường hoặc tiền tiểu đường, cần đặc biệt thận trọng với mật ong.
Chế biến thành món ăn: cháo, hầm gà, canh bổ cho người già
Đây là cách kết hợp dinh dưỡng và thảo dược rất phù hợp với người lớn tuổi:
- Cháo đông trùng hạ thảo: dùng 1–2g cho 1 nồi cháo nhỏ 1–2 người ăn.
- Gà hầm đông trùng hạ thảo: 2–3g cho 1 con gà nhỏ, hầm chín mềm, thêm táo đỏ, kỷ tử, hạt sen.
Lưu ý không nấu quá lâu ở nhiệt độ quá cao sau khi đã cho đông trùng hạ thảo vào để hạn chế mất hoạt chất. Ngoài ra, trong các bữa ăn gia đình, nếu muốn chia sẻ món bổ dưỡng này cho các cháu nhỏ, bạn cần tìm hiểu kỹ vấn đề trẻ em có dùng được đông trùng hạ thảo không, bởi cơ địa và nhu cầu phát triển của trẻ rất khác biệt so với người cao tuổi.
Dùng các chế phẩm: bột, viên nang, nước đông trùng hạ thảo
Với người già khó nhai nuốt, các dạng bột đông trùng hạ thảo, viên đông trùng hạ thảo, nước đông trùng hạ thảo là lựa chọn thuận tiện:
- Ưu điểm: liều lượng chuẩn, dễ dùng, dễ mang theo.
- Quan trọng nhất là đọc kỹ hàm lượng chuẩn hóa trên nhãn, tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và tư vấn của chuyên gia.
Lưu ý quan trọng khi sử dụng đông trùng hạ thảo cho người già
Liều lượng và thời điểm dùng
- Liều tham khảo: khoảng 1–3 g/ngày, tùy sức khỏe và dạng sản phẩm; chỉ tăng tới 5 g/ngày khi có bác sĩ/chuyên gia theo dõi.[10]
- Dùng theo đợt 2–3 tháng, sau đó nghỉ 2–4 tuần; trong năm có thể dùng 2–3 đợt.
- Uống tốt nhất vào buổi sáng, sau ăn nhẹ hoặc trước bữa ăn ~30 phút; tránh uống sát giờ ngủ.
Cách tăng liều và xử lý tác dụng phụ
- Nguyên tắc: bắt đầu thấp, tăng dần. Tuần đầu dùng khoảng 1/2 liều dự kiến, theo dõi tiêu hóa, giấc ngủ, da.
- Tác dụng phụ thường gặp: đầy bụng, đi lỏng hoặc táo, mất ngủ nếu uống muộn, nóng trong, nổi mẩn nhẹ.[11]
- Cách xử lý: giảm liều hoặc tạm ngưng vài ngày, chuyển sang uống buổi sáng; nếu có phát ban rộng, khó thở, đau ngực, phù, phải ngừng ngay và đi khám.
Khi nào phải hỏi bác sĩ trước?
- Người già đang dùng thuốc chống đông, thuốc huyết áp, thuốc tiểu đường, thuốc ức chế miễn dịch.[12]
- Người có bệnh gan, thận nặng, chuẩn bị phẫu thuật, hoặc từng dị ứng với nấm / chế phẩm từ nấm.[13]
- Có khả năng tương tác với thuốc chống đông, chống viêm, thuốc tim mạch, tiểu đường và cà phê, rượu mạnh nếu dùng sát nhau.
Bên cạnh các trường hợp cần thận trọng kể trên, người chăm sóc cũng cần nắm rõ danh sách các đối tượng không nên dùng đông trùng hạ thảo khác để tránh những tác dụng phụ không mong muốn ảnh hưởng đến sức khỏe của người thân.
Giải đáp nhanh về đông trùng hạ thảo cho người già
- Người già có nên uống đông trùng hạ thảo hằng ngày không?
Có, nhưng nên dùng hằng ngày theo từng đợt 1–3 tháng với liều vừa phải rồi nghỉ 2–4 tuần, không dùng liên tục quanh năm mà không đánh giá lại sức khỏe. - Dùng đông trùng hạ thảo bao lâu thì thấy tác dụng rõ rệt ở người già?
Thường cần ít nhất vài tuần để cảm nhận đỡ mệt, ăn ngủ tốt hơn và các cải thiện sâu hơn về thể trạng, đề kháng sẽ cần thời gian dài hơn kèm lối sống lành mạnh. - Nên chọn đông trùng hạ thảo tươi, khô hay dạng viên/nước cho ông bà, bố mẹ?
Tùy từng người, nhưng với người cao tuổi khó nhai nuốt thì dạng viên nang hoặc nước chuẩn hóa hàm lượng sẽ thuận tiện và dễ kiểm soát liều hơn. - Có thể dùng chung đông trùng hạ thảo với hồng sâm, linh chi, yến sào không?
Có thể phối hợp, nhưng với người già có bệnh nền và đang dùng nhiều thuốc cần dùng theo lộ trình, tránh dồn dập nhiều loại cùng lúc và nên được bác sĩ tư vấn trước.
Kết luận
Tóm lại, đông trùng hạ thảo cho người già có thể mang lại nhiều lợi ích hỗ trợ tuần hoàn, tim mạch, miễn dịch, tiêu hóa và thể trạng tổng thể nếu được dùng đúng đối tượng, đúng liều, đúng thời gian. Thay vì xem đây là “thần dược”, hãy coi đông trùng hạ thảo như một phần trong chiến lược chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, kết hợp chế độ ăn, vận động và giấc ngủ lành mạnh. Nếu bạn cần được tư vấn chi tiết hơn về lựa chọn sản phẩm và cách sử dụng phù hợp cho bố mẹ, ông bà, đội ngũ chuyên viên của Vitamax luôn sẵn sàng đồng hành.
