Cách vắt mật ong rừng nguyên tổ và tận dụng sáp, bã ong

Mật ong rừng nguyên tổ là một trong những món quà quý của thiên nhiên, nhưng để có được những giọt mật ong rừng thơm ngon, an toàn và giữ trọn giá trị dinh dưỡng, cách vắt mật ong quan trọng không kém chất lượng của tổ ong ban đầu. Bài viết này đơn vị dược phẩm chính hãng Vitamax sẽ hướng dẫn giúp bạn cách vắt mật ong rừng nguyên tổ đúng cách & tận dụng tối đa sáp, bã ong đi kèm.

Dụng cụ cần chuẩn bị khi vắt mật ong rừng nguyên tổ

Để cách vắt mật ong rừng hiệu quả, an toàn, bạn cần chuẩn bị đúng dụng cụ vắt mật ong, đúng chất liệu, tránh những vật liệu có thể làm hỏng mật hoặc gây hại cho sức khỏe.

Dụng cụ cắt – sơ chế

1. Dao inox 304/316 lưỡi mỏng, sắc: hạn chế phản ứng với acid hữu cơ trong mật ong, không làm mật bị sẫm màu hay lẫn vị kim loại.
2. Găng tay thực phẩm (nitrile/nylon): giữ vệ sinh, giảm nhiễm khuẩn; khi vắt mật ong bằng tay giúp bạn cảm nhận cấu trúc sáp, dễ nhận ra phần phấn, nhộng để loại bỏ.

2. Dụng cụ vắt – ép mật

• Vắt tay (cách vắt mật ong bằng tay): phù hợp tổ nhỏ, cho phép kiểm soát lực bóp, dễ loại mảng sáp bất thường.
• Muôi/muỗng inox lớn 304: dùng ép sáp trên rây khi cần xử lý lượng mật ong rừng nhiều hơn; nên kết hợp vắt tay trước, ép muôi sau để tối ưu lượng mật thu được.

3. Dụng cụ lọc – chứa – bảo quản

• Rây lọc thô 1–2 mm: giữ mảng sáp lớn, xác ong, cánh ong.
• Vải màn/vải xô gấp 2–4 lớp: lọc tinh, loại sáp vụn nhưng vẫn giữ phấn hoa vi thể, hỗ trợ lọc mật ong rừng sạch mà không “quá tinh lọc”.
• Hũ thủy tinh, chai PET/HDPE thực phẩm: thủy tinh trơ, lý tưởng cho bảo quản lâu; nhựa thực phẩm nhẹ, tiện vận chuyển.
• Phễu và đũa dài: giúp dòng mật chảy men theo đũa xuống đáy chai, hạn chế sục khí và tạo bọt khi rót.

Việc chọn đúng dụng cụ vắt mật ong, dụng cụ lọc mật ong rừng không chỉ giúp quy trình thuận tiện hơn mà còn đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và giữ vững chất lượng mật ong rừng nguyên tổ sau khi vắt.

Các bước lấy mật ong rừng nguyên tổ chuẩn kỹ thuật

Bước 1: Sơ chế tổ ong – tách đúng bầu mật

Tổ ong rừng thường gồm 3 vùng chính:

• Bầu mật: sáng trong, màu vàng hoặc hổ phách, thường ở phía trên
• Bầu phấn: màu vàng đậm, vàng cam, sậm hơn, kết cấu “bột” hơn
• Khu nhộng ong: sáp màu nâu, nâu sẫm, đôi khi hơi đen, dày, nặng mùi hơn

Nguyên tắc vàng trong cách vắt mật ong rừng là chỉ lấy bầu mật, loại bỏ tối đa bầu phấn và khu nhộng.

Lý do: Phấn hoa và nhộng ong là môi trường rất giàu protein, nước và vi sinh vật. Khi lẫn nhiều vào mật, chúng kích hoạt quá trình lên men, sinh gas, làm mật ong rừng nhanh chua, sủi bọt, dễ hỏng.

Bước 2: Cắt nhỏ sáp ong để tăng hiệu suất vắt

Sau khi đã tách riêng các mảng bầu mật “sạch”:

• Dùng dao inox 304/316 cắt sáp thành miếng nhỏ vừa phải (khoảng 3 x 3 cm hoặc thanh dài).

Sai lầm thường gặp khi cắt sáp:

• Cắt quá vụn, nghiền nát sáp: làm khó khăn cho việc lọc tinh, dễ khiến mật đục, tắc lưới lọc.
• Không loại bỏ những ô tổ vẫn còn phấn hoa hoặc còn nhộng nhỏ.

Một cách đơn giản là khi cắt, bạn quan sát màu sắc của từng phần. Phần nào có màu khác thường (vàng cam đậm, nâu, đục), không trong như bầu mật thì nên bỏ riêng, không cho vào phần vắt mật ong.

Bước 3: Vắt mật ong rừng bằng tay hoặc ép muôi

Bạn nên đeo găng tay thực phẩm sạch. Sau đó lấy từng nắm sáp đã cắt nhỏ, bóp nhẹ nhàng trên rây hoặc vải màn đặt trên chậu hứng. Khi đó mật chảy ra qua kẽ tay, qua rây, sáp còn lại ở phía trên.

Lưu ý: Không chà quá mạnh làm sáp bạc vụn như bột – điều này sẽ khiến quá trình lọc tinh khó khăn, dễ làm mật đục.

Bước 4: Lọc mật ong rừng đúng chuẩn

Lọc là bước rất quan trọng để mật ong rừng nguyên tổ trở nên “sạch mắt”, bớt tạp chất, bớt nguy cơ lên men mà vẫn giữ được phấn hoa vi thể.

1. Lọc thô

• Hứng mật vừa vắt chảy qua rây inox lỗ 1–2 mm.
• Mục đích: giữ lại mảng sáp lớn, cánh ong, xác ong, tạp thô.

2. Lọc tinh

• Dùng vải màn/vải xô sạch, gấp 2–4 lớp, đặt trên miệng thùng/hũ lớn.
• Đổ mật đã lọc thô từ từ qua vải.
• Để mật chảy tự nhiên, không bóp, không vắt túi vải.

Lưu ý quan trọng là không nên bóp vải lọc tinh bởi vì khi bóp mạnh, các mảnh sáp rất nhỏ, tạp chất mịn sẽ bị “ép” xuyên qua mắt vải, làm mật bị đục, nhiều cặn lơ lửng. Bên cạnh đó, lượng phấn hoa thô quá nhiều có thể trở thành “nền dinh dưỡng” cho vi sinh vật, làm mật ong rừng dễ lên men hơn.

Bước 5: Để lắng – xử lý bọt khí – đóng chai an toàn

Để tránh mật ong rừng sủi bọt trắng, sinh gas, dễ nổ chai, sau khi vắt bạn nên để lắng 12–24 giờ, đậy nắp hờ hoặc phủ vải cho khí thoát ra. Khi bọt khí và sáp vụn nổi lên, dùng muôi sạch hớt bỏ nhẹ nhàng rồi mới đóng chai. Khi rót, chỉ rót 70–80% dung tích, chừa “khoảng thở” 5–10 cm tính từ miệng chai và không vặn nắp quá chặt, có thể mở “xì gas” định kỳ. Bảo quản mật ong rừng nơi râm mát 21–27°C, không cất tủ lạnh lâu ngày.

Tận dụng các phần sót lại sau khi vắt mật ong

Cách vắt mật ong rừng nguyên tổ đúng sẽ cho bạn không chỉ mật ong mà cả một “hệ sinh thái” phụ phẩm quý: sáp ong, nhộng ong, mật thừa và nước rửa sáp.

Tận dụng sáp ong

Sau khi vắt, phần sáp ong vẫn còn nhiều giá trị:

• Có thể rửa sạch mật còn sót lại, sau đó nấu chảy sáp bằng phương pháp cách thủy, lọc tạp chất.
• Sáp ong tinh chế có thể dùng để:
  • Làm son dưỡng môi, kem dưỡng
  • Làm nến sáp ong
  • Làm sáp đánh bóng gỗ, bảo quản thớt, muỗng gỗ

Khi chế biến sáp ong, bạn không nên đun trực tiếp trên nồi kim loại thường như nhôm, sắt mà nên ưu tiên nồi inox, nồi tráng men, thủy tinh chịu nhiệt.

Tận dụng nhộng ong

Nhộng ong (đặc biệt là nhộng ong thợ, ong đực) là nguồn protein, lipid, vitamin, khoáng chất rất phong phú. Tuy nhiên, xử lý nhộng ong cần kiến thức nhất định:

• Sau khi tách khỏi tổ, cần rửa sạch, chần nhanh trong nước sôi có tí muối hoặc giấm để vô hoạt enzyme, hạn chế đổi màu, mùi.
• Sau đó có thể:
  • Chế biến món ăn (xào lá chanh, chiên giòn…)
  • Hoặc cấp đông nếu chưa dùng ngay.

Lưu ý quan trọng: Người có cơ địa dị ứng, đặc biệt từng dị ứng hải sản, nên thử rất ít trước khi ăn nhiều, vì có nguy cơ dị ứng chéo.

Tận dụng mật thừa và nước rửa sáp (làm giấm mật ong)

Khi rửa sáp để nấu sáp, bạn sẽ thu được một lượng nước ngọt, thơm – chính là nước rửa sáp, chứa mật ong loãng.

Thay vì bỏ đi, có thể dùng để làm giấm mật ong:

• Điều chỉnh nồng độ đường phù hợp (có thể dùng thử cách “thả trứng” dân gian để ước lượng tỷ trọng).
• Ủ qua hai giai đoạn: lên men rượu (nấm men chuyển đường thành cồn) và lên men giấm (vi khuẩn acetic chuyển cồn thành acid acetic).
• Sau vài tháng, bạn có thể thu được giấm mật ong có hương thơm đặc trưng, dùng làm gia vị, pha nước uống (khi được tư vấn phù hợp), hoặc làm salad.

Đây là một cách tận dụng mật ong rừng, nước rửa sáp rất hiệu quả, đồng thời tạo thêm một sản phẩm giá trị cao từ phụ phẩm ngành ong.

Nên mua mật ong rừng nguyên tổ ở đâu uy tín?

Không phải ai cũng tự đi rừng khai thác, nên chọn đúng mật ong rừng nguyên tổ uy tín là yếu tố quyết định. Ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ghi vùng khai thác, tổ ong còn nguyên, bầu mật sáng, ít bầu phấn và khu nhộng, không mốc, không mùi ôi khét và có hướng dẫn cụ thể về cách vắt mật ong rừng, cách bảo quản. Tại Vitamax, mật ong rừng nguyên tổ Kim Lotus được tuyển chọn kỹ, không xử lý nhiệt, không pha trộn và khách hàng được tư vấn chi tiết, dễ dàng bảo toàn giá trị dinh dưỡng của mật ong.

Trả lời nhanh về về cách vắt mật ong rừng

1. Vắt mật ong rừng bằng tay trần có làm mật nhanh hỏng không?

Vắt mật ong rừng bằng tay trần có thể làm mật nhanh hỏng hơn, nên ưu tiên dùng găng tay thực phẩm sạch.

2. Làm sao để vắt sạch gần 100% mật ong rừng?

Không thể vắt sạch 100%, nhưng bạn có thể tối ưu bằng cách cắt sáp vừa phải, kết hợp bóp tay và ép muôi, rồi để sáp chảy nốt qua rây thêm vài giờ, không dùng nhiệt.

3. Có nên đun nóng sáp để mật chảy ra nhanh không?

Không nên đun nóng sáp để lấy mật nhanh vì sẽ làm mất enzyme, tăng HMF và giảm chất lượng mật ong rừng.

4. Trong tổ ong rừng có sán hay ký sinh trùng không?

Tổ ong rừng có thể có ấu trùng, xác ong hoặc côn trùng, nhưng nếu chỉ lấy bầu mật, loại khu nhộng, bầu phấn và lọc kỹ thì mật thu được thường an toàn cho người khỏe mạnh.

5. Vắt mật ong rừng khiến tay, dụng cụ có mùi hăng thì rửa bằng gì cho sạch?

Với mùi hăng sau khi vắt mật ong rừng, bạn nên rửa tay và dụng cụ bằng nước ấm pha chất tẩy rửa nhẹ, có thể chà thêm chanh rồi tráng lại nước ấm và để khô hoàn toàn.

Kết luận

Nắm vững cách vắt mật ong, từ khâu tách bầu mật, lọc, để lắng đến tận dụng sáp, bã ong, sẽ giúp bạn khai thác tối đa giá trị của mật ong rừng nguyên tổ mà vẫn đảm bảo an toàn cho sức khỏe. Nếu bạn không có điều kiện tự đi rừng, có thể lựa chọn mật ong rừng nguyên tổ Kim Lotus tại Vitamax để yên tâm về nguồn gốc, quy trình và hàm lượng dinh dưỡng